Суровост политике и живота

Piše: DRAGAN STOJIĆ:

Nestanak „avnojevske“ Jugoslavije i formiranje „skraćene“ južnoslovenske zajednice – SR Jugoslavije – u aprilu 1992, nikako nisu promenili situaciju i odnose, jer su ime zemlje, insistiranje njene vlasti na kontinuitetu s prethodnom, učinile da nas deo sveta, pa i Iran posmatra na dotadašnji način – kao neprijatelje, ili je iz perspektive države ajatolaha ispravnije reći kao prijatelje svog neprijatelja.

Stara srpska boljka da se o nekom događaju govori samo sa aspekta posledica, ali ne i uzroka, dobila je novo poglavlje agresijom SAD, Izraela i njihovih arapskih saveznika – Ujedinjenih Arapskih Emirata, Kuvajta, Bahreina, Katara i Saudijske Arabije, koje Trampov režim koristi kao logističke baze za udare na Iran.

Tako se u srpski medijski prostor ponovo plasiraju informacije o učešću Irana na muslimanskoj strani tokom građanskog rata u Bosni i Hercegovini, navode teški zločini nad Srbima, nesumnjivo počinjeni od strane mudžahedinskih formacija nastalih saradnjom iranskih tajnih službi i Izetbegovićevog režima, pripremljenih u vojnom kampu „Pogorelica“ na Igmanu.

Ono što se ne uzima u obzir su razlozi zbog kojih je država naslednik Persije toliko otvoreno i surovo stala na stranu Muslimana/Bošnjaka od 1992. do 1995. godine, a tiču se neprijateljskog odnosa koje je SFR Jugoslavija imala tokom iračko – iranskog rata, kada je (in)direktno, zajedno sa Zapadom, pomagala agresiju zemlje na čijem čelu je bio Sadam Husein, uperenu protiv, u to vreme mlade, Homeinijeve islamske republike.

U krvavom ratu započetom 1980, a okončanom osam godina kasnije praktično nerešenim rezultatom, ne računajući nagomilane dugove prema našoj tadašnjoj zemlji, odnosno njenim firmama, vojno – tehnička i ekonomska saradnja zvaničnog Bagdada i SFRJ održavana je na visokom nivou, u nečemu javno, a u drugom tajno, što je prepoznala i zapadnim centrima moći bliska Međunarodna krizna grupa, u čijem izveštaju iz decembra 2002. godine piše da su irački predstavnici zajedno sa jugoslovenskim kolegama u Vojnotehničkom institutu u Potocima kod Mostara radili na istraživanjima vezanim za bojne otrove, a ova naučna ustanova je tokom 1980-ih proizvodila hemijsko oružje poput „sarina“, „tabuna“ i „somana“.

Komunistička vlast nije uspela da sačuva državu, ali je zato zarađivala od učešća u švercu oružja namenjenom Iraku, „izlazeći u susret“ jednoj švedsko firmi, prodavcu artiljerijskih i protivvazdušnih sredstava, predstavljajući se kao krajnji kupac ovih artikala, koje je potom reeksportovala Sadamovoj domovini. Ovaj biznis je 1988. godine postao poznat javnosti tokom afere čiji su akteri bili Slovenci, lišeni slobode zbog odavanja vojne tajne, između ostalih i ove.

Podaci govore da je vrednost oružja i prateće opreme prodate Iraku, a upotrebljavane i protiv Irana, tokom pretposlednje decenije prošlog veka na nivou od 2 miliona američkih dolara, što odgovara sadašnjoj vrednosti od oko 6,3 miliona zelenih novčanica.

Usput, oko 16.000 jugoslovenskih radnika je za vojne potrebe Iraka sagradilo veliki broj objekata (bunkeri, fabrike oružja i drugo), ne računajući civilnu saradnju u oblasti poljoprivrede i drugih delatnosti.

Hrvatski istoričar dr Tvrtko Jakovina, stručnjak za istoriju Pokreta nesvrstanih, čiji su članovi tokom međusobnog rata, kao i danas, bili Irak i Iran, a do svog nestanka i SFRJ, poziciju Jugoslavije tokom iračko – iranskog rata je objasnio na sledeći način:

„Od izbijanja sukoba između Iraka i Irana, jugoslovenski Sekretarijat za spoljne poslove postao je neobično tih. Sasvim je jasno da je Irak bio agresor, ali zbog pritiska vojnih krugova Bagdad nije osuđen, jer je Sadam Husein, jedini gospodar Iraka od 1979. godine, bio odličan kupac opreme i svih vrsta materijala iz Jugoslavije…“

Njegove stavove potvrdio je i sam irački lider, do napada na Kuvajt 1990. godine veliki miljenik Zapada. U intervjuu datom beogradskom dnevnom listu „Borba“ sredinom juna 1987. hvalio je saradnju dve zemlje, naglašavajući da „Jugosloveni i Iračani rade kao jedna ekipa – sa dva radna tela“, uz poruku „ da naša stalna parola bude ‘napred jugoslovensko – irački odnosi’…“

Znajući ovo, ne treba se čuditi što se Iran neprijateljski i osvetnički poneo prema Jugoslaviji i Srbima kad je ono što smo gledali na televiziji i nas snašlo. Zemlja sa najviše šiitskih muslimana se, treba priznati, na neki način „pokajala“ ne priznajući nezavisnost „Republike Kosovo“, međutim, glasajući za rezoluciju o izmišljenom genocidu u Srebrenici u Generalnoj skuštini UN 2022. godine je opet pokazala da prošlost igra veliku ulogu u međunarodnim političkim odnosima.

To je surovost politike. I života.

Korišćeni izvori: